Anyone who writes in Waray, Cebuano, Hinabaknon, or English whose literary works pass the Lamiraw evaluation process are encouraged to join. Local writers in Region 8 are most welcome to join.

Teachers teaching high school or college Literature or Panitikan courses who write in signifying their desire to attend the workshop will also be considered. The first five teachers who write in will be given priority to attend the Workshop for free. Auditors, on the other hand, have a registration fee of Php 3,000.00 each.

Each applicant for fellowship should send in a collection of any of the following: 3 poems, 1 short story, 2 essays, 1 one-act play, or any reasonable combination of the above in hardcopy and a diskette containing the manuscripts and your application form in Microsoft Word, Font Size 12. Entries may also be sent through e-mail.

Include in your submission a one-page curriculum vitae with your name, address, educational background, and writing experience if any. Also include a statement from one person of authority attesting to the originality of your creative works. Application form is available at the web section of Calbayognon.news.com (this site will appear by first week of August) or simply send an e-mail to get a copy.

Deadline of submission is on September 30, 2008. For further inquiries, one may call Tel No. (055) 209-3657 or text 0916-252-7995 or e-mail at lamiraw@yahoo.com.

nagpapahinumdum an huring han kauumhan,
bikho ngan nguyngoy an naghuhulos han katunaan,
samtang ginlilitaniya han mga punglo an ira mga ngaran,

tiburuto na an kaburusdan,
an tim-os nga pangandoy han katadungan,
naagurok ha tiyan an kawarayan,

mga parag-uma ngan mga trabahador kita;
waray tuna ngan waray puruy-anan;
ginbalo ngan gin-ilo,
ginsakit ngan ginhikawan;

igin-anak kita han katilingban nga matiyupion,
mga binhi han pakigbisog nga mabayanihon,
iginbuswak ha tagu-angkan han kasaysayan,
ginwaklit han mga kamot nga matalumpiguson!

tikang ha matag-turnilyo, an ira makina ginmugna naton
an ira hagtaas nga bablay, ginpanday han at mga butkon;
kilala nat an katunaan tikang ha kabubkiran ngathon ha baybayon
nga aton ginpatambok pinaagi han at pagguol.

diri kita layon-layon nga magpapabantad.
diri kita kabanwaan nga ha ira magpapagabot.

tuyo nira kita pamingawon, ginnomrahan kita nga terorista
ginpauranan hin hilo ngan granada ha at mga protesta
ginsulod ha karsel hin buwa-buwa la nga mga kiha

tuyo nira kita ubuson, an at mga lideres ira panmatayon,
tungod kay at gintawag an kalibutan nga at urukyan
ngan an mga kablas ginkilala ta nga at kabugtuan,
at gintirok an mga gin-gugutom, urusa nga gin-uma an kawanangan,
ginsugbong an ira pag-antos, ginpuno an kakarsadahan.

lugaring diri kita mapatarhog
at mga tingog padayon nga magdadahunog,
at mga hingyap naglalamrag sugad hin dugalwong,
pagpara kanan panalumpigos mga lambong,

diri kita mahahadlok
kay an at mga tingog nga nag-aaningal tikang ha kauumhan ngadto ha mga pabrika,
ig-guguliat an katadungan
kita nga igin-anak han katilingban nga matiyupion,
mga binhi kita han pakigbisog nga mabayanihon,
kanay bungkog gintatamakan han kanan estado kamadarahog

an kalibutan amo an aton urukyan,
an mga kablas in aton kabugtuan,
hasugon ta an kadalanan dara mga hingyap han kalamragan,

diri kita bisan san-o mahahadlok
kay an mga nagkawara padayon nga aanhi kaburunyog naton,
kay an mga martir padayon nga buhi dinhi han aton pakigbisog.

Maghimaya ka, Gloria
napupuno ka hin kwarta
an Burukrata ug Trapo
aada ha imo luyo
gindadayaw ka labi nira ‘tanan
ngan gindadayaw man
an karikuhan han kapurupod-an.

Santita Gloria,
Iroy han panmatay ug panlimbong,
ig-ampo mo an im’ mga sala ug utang
ha katawhan Pilipinhon
niyan ug ha oras ha pagsirotan ha imo.

Amen.

“Mga kabogtoan, Borongan syudad na diri mag-iiha
Bata ngan tigorang, adton kaupayan asay an tingoha…”
–Yusef Binyamin Ali (Ika-20 han Mayo, 2000)

“Puta an pinatam-is nga lungsod nga ngaran
Nabubuhi la gihap ha kaaslom an katawhan…”
–Francisco Palabra (Ika-6 han Hunyo, 2007)

Dit’ han plebisito
nga waray kapirdihan
an amay han bungto
ako’n pinadalagan.

Batan-on pa gud
an ak’ body politic
ha bulwagan panlungsod
idinuso/pinirit.

Ha hagos han katuigan,
an luma/bag-o nga bag-o/luma:
Nagbubungkal nagpapalayan
ha di ko tubo tuna,

Ngan ha pamamasada/pagtatrabaho
nga waray kabubwason,
hi amay an nagpulos
han ak ginbalhasan gintanom.

Ay lungsod han Borongan,
hin-o gud an daogan?!

Han aton paglarga
dayon nga dinugsang
an akon irong
han imo alimyon,
maaslomay
daw lakob/arinola
nga ginmad-an.

Pero, inagaw
han akon pangulaw
an mga agi han adlaw
nga nakada ha imo panit
(nga sugad-sugad hin kokwa
an kolor).
Ha imo agtang
nga nagpapapamahuray
hin balhas
nakada an mga bagis-bagis,
siguro talaan han mga dalan
han kinabuhi
nga imo gintrinaysikolan.
Ha imo butkon
nagataw an kaugatan
nga daw mga uga nga baging han dalakit
ha kada pangungusog
han imo mga tiil
ha pidalan.

Pumidal ka hin duha kagatos
napulo kag unom
tikang ha tulay han Himanglos
pakadto ha paradahan.

Tag-tres pesos an pasahe
tikang bisan-diin
tubtob bisan-diin
sakob hinin bungto.
Tinagan ta ikaw hin singko.

Han imo paglarga
balon ko ha ak’ hunahuna
an imo alimyon.
Pero, diri la gihapon ako sigurado
kun an tanan nga imo kusog
nabaydan ko.

An mga DYVL nga siday kasagaran permanente ug malapirit an iya katindogan o opinyon daw sugad hin editoryal an pagkasurat. An siday ni Elisa Badilla Enage – unob nga taga-Balangiga han Sidlangan nga Samar – nga ginngaranan nga Kauswagan usa nga panaglitan hinin tipo nga panidayan.

Kinokomponer hin ritmo o tunog ha tag-upat nga linya hinin iya kada upat nga stanza, ini nga siday gintataglawas an usa nga hugpong hin literatura nga mabibiling ha panidayan ha radyo nga Winaray.

Ha syahan nga stanza, an diri matukib nga persona asay abredo nga nagsususon ha lehitimo nga paggios paagi han murayaw nga pagkakatirirok (peaceable assembly) komo kawsa han kawaray kamurayawan ha aton nasyon. Ha pagbasa han iya urhi nga duduha nga mga linya, ini nga nasabi nga persona nagpapakiana o ginkwikwistyon ha posibilidad han kabubwason han aton katawhan kun inin porma nga paggios magpadayon.

An ikaduha nga stanza naghulma utro hin usa nga retorikal nga pakiana. Hini nga takna, an nagyayakan ginhuhunahunaan o natuo nga ngatanan naruruyag han kamurayawan – diri masayod kun ano an kahulogan niya hini nga hitaas nga termino nga ‘kamurayawan’ – ug dida bagan naghimo hin usa nga kontradiksyon kontra ha mobilisasyon tikadto ha panmasa nga paggios.  Kukudlihon ko an syahan nga duduha hini nga mga linya:

Pagdurudisgusto aton na hingalimtan,
Pagpauswag lugod aton pagburubligan;

Para han ikatulo nga stanza, an nagyayakan hini nagsari nga igdugtong o ig-usa an mga magdirudilain nga mga pulong giutan han dagko nga mga konsepto sugad han ekonomiya ug edukasyon, ug han epekto hinin demonstrasyon o murayaw nga pagkakatirirok. Aton liwat hinumdoman nga an boses hinin siday diri nakakakita o nakakasantop hin pagkakaiba o pagkakalain giutan han demonstrasyon ngan kasamukan o samok. Diri gihapon makababaraka nga mahikakaagi kita hin usa pa nga retorikal nga pakiana ha duduha niya nga urhi nga mga linya.

Ug ha iya kataposan nga stanza, an persona gintawag an ngaran han Ginoo, kun diin an mga mambarasa inin mawuwurok durot nga inin makagarahom waray man gumawas ha syahan pa la nga stanza hini nga siday. Hini nga nasabi nga linya, nakakaeksperyensya kita hin de javu apesar nga kasagaran ha mga kalagsan nga paragsiday nga Winaray asay nagsusurat hin ira panitik lakip an tuno nga moralistiko o nangongolitog.

Ha pangkabug-osan, an siday ni Enahe nga Kauswagan kinokomposo hin mabaskog nga istruktura nga mapakiana katapos mabaton. An maniniday waray maging mapagpasensya ha iya nasabi nga siday, amo nga kulang o may kaluyahan hiya hin drama. Kun karuyag gud niya maging magmalinamposon, kinahanglan hiya magpasensya ngan magmabinantayon kay babaloson an iya sakripisyo ha urhi. Kadugangan, ini nga siday may kaluyahan ha paggamit hin imahen nga asay an magtataglawas unta han iya thesis. Ngan ha kinagawsan lugod, an Kauswagan naging usa na la nga komentaryo pansosyal sugad-sugad hin editoryal nga surat, ug diri na usa nga siday.

Hiton nga lawud ha im’ bato nga pader linalapdosan
gikan pa it’ didto ha am’ kababwakan.

Tarahiti han nagdudulom nga kalarakan
hinay-hinay, mahilom nga sinusudlan pinupon-an
an hilabaay manipis nga salog nam’
gab-i ug adlaw man.

hasta napuno, nagsulwak, sumulong
ngan ako nadara, nahiupod,

usa nga baha –

An pinakamahilom ug pinakamahinay
asay an marumpag madistrungka
han im’ pader, maypoder,

bis’ diri mo man karuyag
hul-os nga hahangkopon,
han lawud daw balud,
namon…

Waray kamurayawan an aton nasyon.
Dinhi, didto samok ug demonstrasyon.
Ano ba an makukuha nga kabubuwason
Kon kita magpapasuson-suson. [sic]

Pagdurudisgusto aton na hingalimtan,
Pagpauswag lugod aton pagburubligan;
Kay san-o pa man naton maangbitan
An hinihingyap ta nga kahimyangan?

Kon aton pagsiudgon an kasamokan,
Pirdi an ekonomiya, pirdi an edukasyon.
Ano an ipaparayaw han masunod henerasyon?
Puros man la kita pagsiguro han kalugaringon.

Hinumdomi ta an aton makagarahom
Nga asya an naghatag kinabuhi naton;
Unina buwas kalit ka la kukuhaon
Waray madadara, waray mababalon.

(Published in 2005 with the editors Merlie Alunan et. al. in the book Mga Siday han DYVL)

                        Duda ako nga tungod ini han kahimtang namon. — Isabelo Amper

Dose katuig pa la hi Mariannet,
maaram na magsambod hin nylon
ha alkuba han ira panimalay.

Sumiplat anay ha ulunan,
nakatago ngadto an iya diary:
          Karuyag ko na makatapos
          ha akon pag-aram…

                       Pasinsya ka na iday,
                      waray ko ube ni Roxas
                       para ha school project mo.
                      Man ngani hi imo nanay,
                      paragkuso ngan paragkutay manla.

          Aghhhhhhhh….

An nylon, asya an
nag-unay han imo inop!

By Rolando O. Borrinaga
Tacloban City
(Published in the Philippine Daily Inquirer, November 29, 2003.)

THE WARAY-WARAY, the people who speak the Bisayan language of Leyte and Samar, remains a scorned linguistic group at present. Thus, many native speakers of this language prefer to hide their ethnic identity outside the region by speaking another language, oftentimes Tagalog with either a heavy or queer accent.

The ethnic label was always “Waray-waray” (with stress on all syllables), to refer to both the people and the predominant language of Eastern Visayas. At least, the label stayed that way until the circa-1960s movie “Waray-waray” starring the late Nida Blanca, which became the benchmark spoof on the Leyte-Samar people and their culture.

The movie and its theme song, the title of which was grossly mispronounced by the Tagalog actors, made them the cultural scapegoats for the underside of the Filipino nature.
Somehow, in recent decades, half of the two same-word label got lost or was dropped, and the word “Waray” (with stress on the second syllable) was appropriated to substitute for the original label.

Of course, the literal meaning of the substitute half-label is “none” or “nothing,” which connotes a desperate state or condition of hopelessness.

The dropping of half the label seems to have been influenced by former First Lady Imelda Romualdez Marcos, who carped against the negative meaning of the single word and cursorily dismissed the syllabication of the original two-word label for her people and their language.

“May ada-ada“

In her heyday, Imelda in fact attempted to substitute her artificial label with “may ada-ada.” However, contrary to her wish, the “Waray-waray” tag stuck; “may ada-ada” was rejected as substitute label, and its meaning evolved to include persons who suffer from occasional loss of sanity.

So for now, “Waray-waray” or its shortened version “Waray” is largely perceived as an embarrassing label among the schooled segment of the Leyte-Samar population. Yet the persistence of this label somehow invites the suspicion that “Waray-waray” must have been an honorable identity and source of pride during ethnic times.

I tried to look into this line of thinking and found the following:

* In his monumental work, “The Jesuits in the Philippines,” Fr. Horacio de la Costa mentioned that the revered ruler of a part of Bohol at the Spanish contact was known as “Waray Tupung” (i.e., No Equal). This obviously Waray-waray chief probably ruled a territory that included the present towns of Bato in Leyte and Bien Unido in Bohol, whose municipal governments are still disputing over the ownership of an islet and a shoal that are sites of a multi-million seaweed farm in the Camotes Sea.

* In his English translation of some Chinese manuscripts on Filipino-Chinese contacts during the pre-Spanish era, the late Dr. William Henry Scott mentioned about occasional raids on coastal parts of Imperial China by warriors from the Bisayas (i.e., Leyte-Samar). These raiders might have come from Kandaya (literally, “belonging to Big Boat”). Daya (Big Boat) seemed to be the moniker of a great Waray-waray confederate chief who once ruled over most, if not the whole, of Samar and some parts of Leyte. The Tagalogs, who were probable preys of Daya, presumably trivialized his name later and memorialized the word to refer to a “cheat” or “shrewd manipulator.”

* Probably a Waray-waray native himself was Lapulapu, our earliest national hero. In a paper that Fr. Miguel A. Bernad, SJ, published in Kinaadman journal in 1995, I hypothesized that Lapulapu might have been the chief of Bagasumbol, an ancient village in the capital town of Naval, in Biliran Province. “Baga sombol,” the ethnic Waray for “like a symbol of a great victory or conquest,” seemed to have been the ascribed moniker of Lapulapu, memorializing his victory over Ferdinand Magellan in the Battle of Mactan on April 27, 1521.

Bagasumbol was probably Lapulapu’s “provincial” domain, while Mactan might have been his “urban” domain for trade and ethnic relations with Cebu, an international trade center during his time. Like some part of Bohol, Mactan might have been Waray-waray territory in those years.
From the above historical speculations, we can infer that the “Waray-waray” identity was associated with superior and admirable traits during ethnic times. “Waray-waray” seemed to indicate reckless valor and defiance, ambition, aggressiveness, and native heroics against white-skinned colonizers.

That we now believe the exactly opposite connotation of “Waray-waray,” and seek to dissociate ourselves from the shame, may be attributed to the debasing effects of our colonial miseducation, and to the dominating intrusion of “western” and “Imperial Manila” cultures into our way of thinking.

It is time for the Waray-waray people to again take pride in their identity, to exorcise themselves of the self-inflicted shame presently associated with their ethnic label, and to strive to accentuate the positive traits of their ancestors in the 21th century context.