Ni Fhen
An mga DYVL nga siday kasagaran permanente ug malapirit an iya katindogan o opinyon daw sugad hin editoryal an pagkasurat. An siday ni Elisa Badilla Enage – unob nga taga-Balangiga han Sidlangan nga Samar – nga ginngaranan nga Kauswagan usa nga panaglitan hinin tipo nga panidayan.
Kinokomponer hin ritmo o tunog ha tag-upat nga linya hinin iya kada upat nga stanza, ini nga siday gintataglawas an usa nga hugpong hin literatura nga mabibiling ha panidayan ha radyo nga Winaray.
Ha syahan nga stanza, an diri matukib nga persona asay abredo nga nagsususon ha lehitimo nga paggios paagi han murayaw nga pagkakatirirok (peaceable assembly) komo kawsa han kawaray kamurayawan ha aton nasyon. Ha pagbasa han iya urhi nga duduha nga mga linya, ini nga nasabi nga persona nagpapakiana o ginkwikwistyon ha posibilidad han kabubwason han aton katawhan kun inin porma nga paggios magpadayon.
An ikaduha nga stanza naghulma utro hin usa nga retorikal nga pakiana. Hini nga takna, an nagyayakan ginhuhunahunaan o natuo nga ngatanan naruruyag han kamurayawan – diri masayod kun ano an kahulogan niya hini nga hitaas nga termino nga ‘kamurayawan’ – ug dida bagan naghimo hin usa nga kontradiksyon kontra ha mobilisasyon tikadto ha panmasa nga paggios. Kukudlihon ko an syahan nga duduha hini nga mga linya:
Pagdurudisgusto aton na hingalimtan,
Pagpauswag lugod aton pagburubligan;
Para han ikatulo nga stanza, an nagyayakan hini nagsari nga igdugtong o ig-usa an mga magdirudilain nga mga pulong giutan han dagko nga mga konsepto sugad han ekonomiya ug edukasyon, ug han epekto hinin demonstrasyon o murayaw nga pagkakatirirok. Aton liwat hinumdoman nga an boses hinin siday diri nakakakita o nakakasantop hin pagkakaiba o pagkakalain giutan han demonstrasyon ngan kasamukan o samok. Diri gihapon makababaraka nga mahikakaagi kita hin usa pa nga retorikal nga pakiana ha duduha niya nga urhi nga mga linya.
Ug ha iya kataposan nga stanza, an persona gintawag an ngaran han Ginoo, kun diin an mga mambarasa inin mawuwurok durot nga inin makagarahom waray man gumawas ha syahan pa la nga stanza hini nga siday. Hini nga nasabi nga linya, nakakaeksperyensya kita hin de javu apesar nga kasagaran ha mga kalagsan nga paragsiday nga Winaray asay nagsusurat hin ira panitik lakip an tuno nga moralistiko o nangongolitog.
Ha pangkabug-osan, an siday ni Enahe nga Kauswagan kinokomposo hin mabaskog nga istruktura nga mapakiana katapos mabaton. An maniniday waray maging mapagpasensya ha iya nasabi nga siday, amo nga kulang o may kaluyahan hiya hin drama. Kun karuyag gud niya maging magmalinamposon, kinahanglan hiya magpasensya ngan magmabinantayon kay babaloson an iya sakripisyo ha urhi. Kadugangan, ini nga siday may kaluyahan ha paggamit hin imahen nga asay an magtataglawas unta han iya thesis. Ngan ha kinagawsan lugod, an Kauswagan naging usa na la nga komentaryo pansosyal sugad-sugad hin editoryal nga surat, ug diri na usa nga siday.
